Anno 2015 doe je als bedrijf niets meer alleen. Ook niet maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). ‘Bedrijven die op dit vlak een rol van betekenis willen spelen, moeten in de keten laten zien waar ze voor staan’, zegt Marco Kemper van StenVi Advies.

Sinds Al Gore de wereld rondtrok met zijn inconvenient truth over de klimaatverandering is de aandacht voor MVO in de publieke opinie gegroeid. Kijk alleen maar naar de autosector: in een paar jaar tijd zijn de prijzen van grote, brandstofslurpende wagens op de tweedehandsmarkt flink gedaald en is de Formule 1 een hybride race geworden. De kredietcrisis heeft dit effect versterkt. ‘Bedrijven zijn gaan inzien dat businessmodellen aan het veranderen zijn’, aldus Marco Kemper, die ondernemingen adviseert over MVO-trajecten en kwaliteits-, arbo- en milieuvraagstukken. ‘Alleen focussen op groei werkt niet meer. Voor veel organisaties is duurzaamheid dan ook veel meer dan een marketingpraatje. Ze hebben het op de agenda van de raad van bestuur en de directie gezet.’

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Kemper juicht deze ontwikkeling toe. Door MVO alleen als marketinginstrument te zien, haalt men er volgens hem niet uit wat erin zit. In steeds meer sectoren leidt duurzaam ondernemen tot winstgevende businessmodellen. Zo verplaatste de Gulpener Bierbrouwerij de hopteelt van Oost-Europa naar Limburg. Naast een vermindering van de transporten levert dit regionale werkgelegenheid op en kunnen de gewassen duurzamer worden verbouwd. Hiervoor ontving de brouwer vorig jaar de MVO Nederland Award. Tapijtenfabrikant Interface hergebruikt dan weer oude tapijten als grondstof voor nieuwe. Het bedrijf zette in de hele keten het cradle-to-cradle-principe op winstgevende wijze om. Ook Unilever bespaarde sinds 2008 miljoenen euro’s dankzij zijn Sustainable Living Plan. Het concern wil tegen 2020 al zijn grondstoffen uit duurzame bronnen betrekken.

‘Voor veel bedrijven is duurzaamheid meer dan een marketingpraatje.’

CO2-prestatieladder

Een duurzame omgang met grondstoffen, energie, mens en milieu zijn ook voor Siemens belangrijk. In 2010 stond het concern bovenaan de Dow Jones Sustainability Index. Kemper hielp Siemens de vertaalslag te maken van het internationale naar het nationale niveau Hij was betrokken bij de implementatie van de CO2-prestatieladder binnen Siemens Nederland. Dit instrument helpt bedrijven in Nederland bij het terugdringen van de CO2-uitstoot in de eigen organisatie én in de keten. Kemper: ‘De CO2-ladder is gericht op de MVO-aspecten milieu- en energiezorg, transparantie en goed stakeholdersmanagement. Siemens Nederland realiseerde de afgelopen drie jaar significante kostenbesparingen en een CO2-reductie van 19% binnen de eigen organisatie.’

Ruim 600 organisaties met daaronder ca. 2000 bedrijven zijn al gecertificeerd voor de CO2-prestatieladder, die één van de pijlers vormt van het programma ‘Duurzaam Inkopen’ van de Nederlandse overheid. Dit programma stimuleert overheden om milieu- en sociale aspecten mee te nemen bij de inkoop van producten en diensten. Ruim vijftig publieke opdrachtgevers maken standaard gebruik van de CO2-prestatieladder in hun aanbestedings- en inkooptrajecten. Eind 2015 moeten alle overheidsorganisaties 100% duurzaam inkopen en bij het opstellen van duurzaamheidscriteria in hun aanbestedingstrajecten o.a. gebruik maken van de CO2-prestatieladder of onderdelen daarvan.

‘Eind 2015 moeten alle overheidsorganisaties duurzaam inkopen.’

Voortrekkersrol

De CO2-prestatieladder telt vijf treden, waarvan de eerste drie gericht zijn op de eigen organisatie. Vanaf trede vier komt de keten in beeld. Juist dáár – in het samenspel tussen bedrijven – liggen volgens Kemper grote kansen om meer duurzaamheid te bereiken. ‘Bedrijven als Siemens kunnen als marktleider invloed uitoefenen op andere schakels in de keten en samen streven naar een CO2-reductie. Je moet weten op welke plaatsen in de keten de grootste emissies zitten. Vanuit deze analyse kun je in samenspraak met ketenpartners duurzaamheidscriteria opstellen. Dat werkt als een motor voor innovatie. Siemens brengt als onderdeel van het leveranciersmanagementsysteem en het programma “Samen gaan voor reductie” de carbon footprint van alle A-leveranciers in kaart. Er zit enorm veel kennis in de keten. Veel leveranciers willen samen met Siemens de volgende stap in duurzaamheid zetten. Het is een kwestie van kansen zien en benutten.’

Transparantie

Van cruciaal belang noemt Kemper dat er transparantie heerst in de keten. ‘Een goede CO2-prestatie kan gunningsvoordelen opleveren. Door leveranciers te laten delen in deze voordelen kunnen bedrijven een win-win creëren. Hier ligt de sleutel tot een snelle verduurzaming van de keten. Bedrijven dienen er goed over na te denken hoe ze dit invullen.’ Verder moeten bedrijven volgens Kemper constant blijven werken aan verduurzaming, óók als ze – zoals Siemens – trede vijf van de CO2-prestatieladder hebben bereikt. ‘Certificering is een middel, een duurzame bedrijfscultuur is het doel en dat heeft tijd nodig om te groeien. Het moet bij iedereen tussen de oren zitten. Je moet er continu aandacht aan blijven besteden.’

Communicatie

Dit laatste bevestigt ook Peter van Kalmthout van Meander Consultancy. ‘Trede vijf krijg je als organisatie niet zomaar. Structurele communicatie en dialoog over CO2 zijn noodzakelijk om een duurzame bedrijfscultuur te bereiken. Bij een audit voor de CO2-prestatieladder is het belangrijk dat het bedrijf zijn CO2-gerelateerde interne en externe communicatie-uitingen inclusief de dialoog met ketenpartners heeft vastgelegd. Dat kan in de vorm van een communicatielogboek. Het doorlopend vastleggen van deze acties is niet ingewikkeld, maar men moet het consequent doen: communiceren met dezelfde boodschap, ook in de dagelijkse hectiek, actueel en reagerend op de dialoog. Organisaties kunnen hierdoor niet alleen zeggen dat ze gecommuniceerd hebben, maar ook laten zien hoe ze omgaan met de inbreng van belanghebbenden en stakeholders. Transparantie, dus.’

Kijk hier voor het duurzaamheidsbeleid van Siemens Nederland.