Business Continuity- en Crisismanagers hebben de handen vol met het opstellen van plannen. Een crisis verloopt echter nooit volgens plan. De Britse onderzoeker dr. Mike Lauder werpt een verfrissende kijk op deze materie. Zijn vertrekpunt: de Chaostheorie.

Dr. Mike Lauder werkte jarenlang als crisismanager voor het Britse leger, maar had steeds het gevoel dat er iets in de planning ontbrak. Dit laatste heeft de afgelopen jaren zijn werk als onderzoeker, schrijver en ontwikkelaar van het concept ‘Normal Chaos’ beïnvloed. Lauder richt zich niet op het plan maar op de chaos. Volgens hem heeft die een structuur, die echter zo complex is dat we hem niet begrijpen. “Crises zijn geen uitzonderlijke situaties maar normale situaties die uit de hand gelopen zijn”, betoogde de Britse onderzoeker onlangs tijdens een congres van het Business Continuity Institute (BCI). “Het is alleen een kwestie van hoe je tegen de wereld aankijkt: leven we in een geordende wereld waar uitzonderlijke situaties ontaarden in chaos of leven we in een chaotische wereld waarin het ons lukt om orde te creëren?

Kronkelig pad

Voor crisismanagement bestaan veel modellen. Vrijwel allemaal komen ze neer op een cirkelbeweging: voorbereiden op een crisis, reageren op een crisis en daar vervolgens van leren om de voorbereiding te verbeteren. Lauder wijst erop dat de realiteit geen cirkel is: “Je vertrekpunt is altijd een nieuw normaal. Evenmin is de weg naar succes een stijgende lijn. We bewegen ons in cirkelbewegingen naar boven.” Dit kronkelige pad vormt de kern van zijn werk.

Complexe werkelijkheid

Dat risico- en crisisplannen noodzakelijk zijn, trekt Lauder niet in twijfel. Toch heeft hij er weinig mee op. “Wij denken dat onze plannen steeds beter worden naarmate we er meer moeite in stoppen. Hoe dikker het plan, des te meer zijn we in controle. Maar staan al die moeite, tijd en geld in verhouding tot de baten van risicoplannen? Plannen zijn vaak simpel en lineair. De werkelijkheid is complexer.”

Leren we echt?

Bij het ‘leren van crises’ plaatst Lauder vraagtekens. Tijdens de recente overstroming in Houston kreeg een chemische fabriek te maken met explosies en brand nadat een kelder onderstroomde. “Dit hebben we toch al eerder in Fukushima gezien? Hoe vaak leren wij nou echt van rampen?” Maar al te vaak, stelt Lauder vast, reageren bedrijven bij een crisis op de volgende manier: “Wij hadden nooit gedacht dat ons dit zou overkomen.”

Dagdagelijks management

De uitdaging voor crisismanagers formuleert hij als volgt: “Hoe bereid je mensen voor om te reageren op het onbeheerste? Hoe gaan we om met een wereld die constant in verandering is?” Crisismanagement is in zijn ogen ‘dagdagelijks management’, waarbij men zich voortdurend afvraagt waar de grens ligt tussen veilig en onveilig werken. “Voor de meeste bedrijven geldt dat geluk in een half uur tijd kan omslaan in een totale ramp.”

Constant alert

Op basis van de Chaostheorie ontwikkelde Lauder een nieuwe kijk op risico- en crisismanagement. Deze wordt momenteel onder meer getest bij de Antwerpse politie. Het komt erop neer dat organisaties voortdurend alert moeten blijven. Om met Eisenhower te spreken: “Niet het plan is belangrijk, maar de planning – het proces, de dialoog.” Lauder: “Je moet constant in de gaten houden welke waarden vaststaan en wat veranderlijk is. Als je plan niet werkt, pas het dan aan.” Of dit de roadmap to success is, zal de toekomst uitwijzen. “We staan nog naar aan het begin van ons onderzoek.”