Een goede hygiëne en de juiste temperatuur, druk en luchtvochtigheid spelen binnen laboratoriumomgevingen een cruciale rol. Een blik achter de schermen bij medisch laboratorium Medlon in Enschede leert hoe technologie bijdraagt aan optimale patiëntzorg.

In Enschede opende begin 2016 de nieuwbouw van het Medisch Spectrum Twente (MST) de deuren. In een deel van het oude gebouw, waar vroeger de operatiekamers waren, heeft Medlon onlangs een nieuw laboratorium in gebruik genomen. Het heeft een eigen technische afdeling met medewerkers die behalve technisch functionaris ook analist zijn en de ins en outs van de laboratoriumprocessen goed kennen. Deze ‘dubbelfunctie’ was heel waardevol bij de realisatie van het nieuwe lab.

Synchronisatie met de gebruiker

“Wij hebben dit project vanaf het begin begeleid”, vertelt technisch functionaris Arnold Leemhuis. “We hebben het Programma van Eisen opgesteld en meegedacht over de indeling en benodigde technologie. Verder hebben we, waar afwijkend van de standaard, per ruimte aangegeven welke temperatuur, luchtdruk, luchtvochtigheid etc. er aanwezig moeten zijn.” Voor Siemens als technisch leverancier was de samenwerking erg prettig, zegt projectmanager Frans Voorvelt: “Wij weten wat onze producten kunnen, maar kennen niet altijd de processen op de werkvloer. Een goede synchronisatie met de gebruiker is belangrijk om onze projecten succesvol te maken.”

Efficiënter werken

Met de realisatie van het nieuwe lab is een deel van de routineapparatuur vernieuwd en zijn de werkprocessen verbeterd. Leemhuis: “Wij hadden voorheen een smal lab, maar in de nieuwe ruimte kunnen we apparaten compact aan elkaar koppelen. Hierdoor hoeven analisten minder te lopen, zitten ze dichter bij elkaar en kunnen ze beter communiceren.” Het lab bestaat uit drie grote blokken. Naast de backoffice is er een algemeen lab voor het ‘bulkwerk’ zoals bloed- en urineanalyse. In het gespecialiseerde lab kan Medlon o.a. stamcellen kweken, opwerken en cryopreserveren, DNA-, beenmerg- en immunologisch onderzoek en metalendiagnostiek verrichten.

Patiëntbelang voorop  

De klanten van het lab zijn naast de specialisten in MST en ZGT ook regionale huisartsen, verpleeg- en verzorgingshuizen, trombosediensten, Arbodiensten, GGZ, de farmaceutische industrie en externe laboratoria. Bij alle werkzaamheden die het lab verricht, staat het belang van de patiënt voorop. Technisch medewerker/analist Erwin van de Sande: “Wij willen de uitslag van analyses zo snel mogelijk terugkoppelen naar de aanvrager. Daarom zitten we graag dichtbij het ziekenhuis. Met name het traumacentrum en de operatiekamers moeten snel over een uitslag kunnen beschikken.” Leemhuis: “Wij behandelen de materialen die bij patiënten worden afgenomen als goud en gaan er zorgvuldig mee om. Na de opening van het nieuwe MST zat ons oude lab nog twee jaar in het oude gebouw aan de overkant van de straat. Dit was geen ideale situatie. De afstand tot de afdelingen in het ziekenhuis was hierdoor erg groot. Ook daarom zijn we blij dat het nieuwe lab in het nieuwe ziekenhuisgebouw gevestigd is.”

Alles redundant

In het lab zijn de kritische systemen redundant uitgevoerd, zodat storingen niet leiden tot verlies van data of materiaal. De belangrijkste analyseapparaten zijn dubbel uitgevoerd, net als de koel- en vrieskasten en de leiding voor gedemineraliseerd water waarmee de apparaten worden gevoed. Bloed- en urinestalen zijn altijd traceerbaar, van data wordt automatisch een back-up gemaakt. Vanzelfsprekend is ook de noodstroomvoorziening goed geregeld en is het hele laboratoriumproces gevalideerd.

Optimale luchtdrukregeling

Het lab heeft verschillende zogenoemde zuurkasten met een schuifraam. Deze voorkomen dat medewerkers worden blootgesteld aan schadelijke stoffen. In het oude pand stonden ze her en der opgesteld, maar in het nieuwe lab zijn ze gecentraliseerd in één ruimte. De zuurkasten zijn geautomatiseerd en gekoppeld met de luchttoevoer in het lab. Ze zijn geleverd met drukregel-technologie van Siemens. Van de Sande: “Een goede drukhiërarchie is binnen ons lab belangrijk om contaminatie van materiaal te voorkomen. Soms heb je onderdruk nodig en soms overdruk. Zo moet in onze ruimte voor metalendiagnostiek en in ons kweeklab altijd overdruk heersen zodat er geen lucht van buiten naar binnen komt.”

Critical Environment Technology

Ronald Wesseling van Siemens vervolgt: “De Lab Solution-technologie van Siemens, genaamd Critical Environment Technology (CET), is een compleet portfolio voor veilige, nauwkeurige en snelle meting, regeling en bewaking van luchtvolumestromen en ruimtedruk in kritische werkomgevingen. Denk aan laboratoria, universiteiten, ziekenhuizen en apotheken. Alle componenten zijn verbonden met interfaces volgens open standaarden. CET kan ook eenvoudig worden geïntegreerd in gebouwautomatiseringssystemen. Het totale systeem biedt het hoogste niveau van efficiëntie, kosteneffectiviteit, veiligheid en beveiliging.” Van de Sande: “Wat er ook gebeurt op de werkvloer, de luchtdruk wordt altijd goed geregeld. We hebben ook veel minder last van tocht; daar klaagden medewerkers in het oude lab vaak over.” Het is tevens een duurzame oplossing die de energiekosten verlaagt. In de zuurkasten wordt te allen tijde lucht aangezogen, maar in veel kleinere hoeveelheden als het schuifraam grotendeels gesloten is. Dat is veiliger voor onze medewerkers.”

Vertrouwde technologie

Siemens leverde voor het nieuwe MST-gebouw heel veel regelapparatuur en heeft ook een contract voor service en onderhoud met de afdeling gebouwbeheer van het ziekenhuis,  waar ook de meldingen binnenkomen als er iets misgaat in het lab. Leemhuis: “De afdeling gebouwbeheer is vertrouwd met deze technologie. Dat is zeker een voordeel om de veiligheid te borgen in het hele pand.”