Klimaatverandering leidt tot geopolitieke verschuivingen die winnaars en verliezers zullen hebben. De exacte impact op regio’s en sectoren is moeilijk te voorspellen. Louise van Schaik, hoofd van het Clingendael International Sustainability Centre, roept bedrijven en overheden op om samen te werken en een systematiek te bedenken voor het delen van informatie rond milieu- en klimaatveiligheid.

Van Schaik is een van de deskundigen die reflecteren op het onlangs verschenen onderzoek van Siemens Building Technologies en het Business Continuity Institute naar de omgang van bedrijven met de klimaatverandering. Ze vindt het opvallend dat de geopolitieke risico’s van klimaatverandering sterk uit de studie naar voren komen. “Ik ben positief verrast, want ik dacht dat bedrijven vooral bezig zijn met de directe gevolgen van klimaatverandering op hun business. Het is goed te constateren dat men ook oog heeft op de impact van klimaatverandering op spanningen in bepaalde landen.”

Multiplier van risico’s

Klimaatverandering is volgens Van Schaik een multiplier van risico’s die mensen wereldwijd lopen. Vaak gaat het onderwerp gepaard met instabiliteit. Zo lijden inwoners van het door oorlog geteisterde Soedan onder water- en voedseltekort, wat hun situatie verergert. Orkanen, overstromingen en droogte kunnen de aanleiding vormen tot politieke spanningen en (regionale) migratiestromen. “Dit is vaak een glijdende schaal met een gevaarlijke kant, want politici kunnen de klimatologische omstandigheden misbruiken om hun beleid te rechtvaardigen.”

Winnaars en verliezers

Naast risico’s biedt de klimaatverandering ook kansen. Door het afsmelten van de ijskappen wordt het op de Noordpool gemakkelijker om delfstoffen te winnen. Ook ontstaan nieuwe scheepvaartroutes die de afstand tussen Azië en Europa aanzienlijk verkorten. De vraag is wat dit bijvoorbeeld voor de machtspositie van Rusland betekent. “Deze transitie zal winnaars en verliezers hebben. Inmiddels hebben ministeries wereldwijd erkend dat de wereld aan het veranderen is en internationale machtsverschuivingen plaatsvinden. De exacte impact op regio’s en sectoren is lastig te voorspellen. Het valt wel te vrezen dat de usual arc of instability tot de verliezers zal behoren.”

Zwak en zwalkend

Bedrijven en overheden doen er goed aan zich hier grondig in te verdiepen. “Kodak is destijds ook verdwenen omdat het bedrijf niet mee ontwikkelde met de tijd.” Helaas is het beleid volgens Van Schaik zowel op nationaal als internationaal vlak zwak en zwalkend. Het ontbreekt aan samenhang tussen intern veiligheidsbeleid en klimaatadaptatie. Er is meer preventie nodig om landen te versterken die instabiel dreigen te worden. De Amerikaanse president Trump wil naast het Klimaatakkoord van Parijs ook uit het Obama-plan stappen om schonere energie op te wekken. “We moeten oppassen dat dit voor andere landen geen aanleiding vormt om eveneens minder te gaan doen.” In Europa is de aandacht momenteel vooral gericht op de Brexit en ontbreekt het aan krachtig beleid op bijvoorbeeld het vlak van circulaire economie. Terwijl dit voor de business continuity van bedrijven heel belangrijk kan worden. “Men klaagt graag over de regelzucht vanuit Brussel, maar met name voor business continuity is het goed dat er regelging is en je weet waar je aan toe bent.”

Informatie delen

Politiek en bedrijfsleven zouden sterker gezamenlijk moeten kijken naar de geopolitieke gevolgen van klimaatverandering. “Wereldwijd zijn veiligheidsdiensten, politici en economische ambassadeurs bezig met risicoanalyses. Deze informatie is vaak niet beschikbaar voor het bedrijfsleven, maar kan wel relevant zijn. Ook bedrijven hebben vaak informatie over instabiele regio’s waarin ze opereren. Het zou goed zijn om deze informatie te delen en meer transparantie te creëren: waar blijf je als bedrijf actief en hoe kwetsbaar zijn investeringen als gevolg van de klimaatverandering?”